READING

ภูมิปัญญาการแกะสลักไม้บ้านกิ่วแลน้อย...

ภูมิปัญญาการแกะสลักไม้บ้านกิ่วแลน้อย

แกะสลักไม้บ้านกิ่วแลน้อย

การกสลักไม้ที่บ้านกิ่วแลน้อยนั้นนอกเหนือจากจะมีการถ่ายทอดความรู้กันในชุมชน ยังมีการจ้างครูจากที่อื่นมาสอนเพื่อเพิ่มพูนความรู้ด้วย ทำให้งานของที่นี่มีความละเอียดประณีตและสวยงามจากการสัมภาษณ์พ่อครูแม่ครูสล่าของบ้านกิ่วแลน้อยสามารถสรุป การทำงานของสล่าบ้านกิ่วแลน้อยได้ดังนี้

เครื่องมือสล่าบ้านกิ่วแลน้อย

แกะสลักไม้บ้านกิ่วแลน้อย

ค้อนไม้โจ้กขนาดต่างๆ สำหรับตอกสร้างลาย

อุปกรณ์คู่มือส่วนใหญ่ของสล่าบ้านกิ่วแลน้อยนั้นมักจะใช้ค้อนไม้มากกว่าค้อนเหล็ก ค้อนของสล่าบ้านหลุกคือค้อนไม้โจ้ก มีหลากหลายขนาด ทั้งนี้อาจเป็นเพราะงานของบ้านกิ่วแลน้อยนั้นมีรายละเอียดค่อนข้างมาก ต้องการน้ำหนักที่พอดี ไม่แรงมากเกินไป ชื่อที่ใช้เรียกสิ่วของที่นี่ก็เรียกต่างจากที่อื่นๆ เช่น เรียกสิ่วฉากว่าสิ่วแบน เรียกสิ่วเล็บมือว่าสิ่วว้อง สล่าบ้านกิ่วแลน้อยนั้นมีแหล่งทำเครื่องมืออยู่ที่บ้านป่าอ้อย ตำบลทุ่งสะโตก ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากชุมชนมากนัก และมีการดูแลรักษาเครื่องมือที่เป็นหลักอย่างดี

แกะสลักไม้บ้านกิ่วแลน้อย

การร่างลายก่อนแกะสลัก

การแกะสลักภาพนูนต่ำสามมิติ
ขั้นตอนการทำงานแกะสลักของสล่าบ้านกิ่วแลน้อย บอกเล่าโดย สล่าบัวเกี๋ยง กิ่วแก้ว มีดังนี้

  1. พิจารณาความเหมาะสมของชิ้นไม้ด้วยการคะเนขนาดไม้กับลักษณะของผลงานไม้แกะสลักที่เราจะทำว่าควรใช้ไม้ท่อนขนาดใด แบบใด มีความหนา สูง และสีอย่างไร ก่อนที่จะเริ่มขึ้นทรงไม้ด้วยการใช้มีดพร้า “ซ้อมไม้” หรือถากเนื้อท่อนไม้เพื่อให้เกิดเป็นรูปทรงอย่างหยาบๆ 
  2. เริ่มต้นวัดหรือกำหนดขนาดอย่างชัดเจนด้วยตลับเมตรหรืออุปกรณ์สำหรับวัดขนาดอื่นๆ ให้ชัดเจนแล้วลงมือขีดเส้นร่างลวดลายต่างๆ ด้วยดินสอไม้เพื่อใช้เป็นแบบในการแกะสลัก
  3. เริ่มการแกะสลักด้วยการลงคมสิ่วและตอกด้วยขนาดต่างๆ กล่าวคือ ใช้ค้อนไม้ใหญ่ตอกสิ่วเมื่อต้องการแกะสลักและลงลวดลายขั้นแรก และใช้ค้อนไม้เล็กตอกสิ่วเมื่อต้องการลงรายละเอียดริ้วร่องไม้ ขณะเดียวกันนั้นก็ต้องใช้แปรงพลาสติกสำหรับปัดไล่เศษไม้และขี้เลื่อยเพื่อไม่ให้รบกวนลวดลายของงานแกะสลักจนเกิดเป็นรอย
  4. เก็บรายละเอียดและซ่อมแซมส่วนผลงานที่ชำรุดระหว่างการแกะสลักด้วยการใช้ “ขี้ปัด” หรือขี้เลื่อยผสมกับกาวร้อนหรือกาวน้ำ อุดหรือติดเข้ากับที่เดิมแล้วขัดใหม่เพื่อให้เรียบเป็นเนื้อเดียวกัน ไม่มีตำหนิ
  5. เริ่มขัดงานอย่างละเอียดอีกครั้งก่อนลงเชลแลคและลงสีฝุ่นตามด้วยการลงสีพื้นอีกครั้งหนึ่ง ทิ้งให้แห้ง แล้วส่งขายต่อไปยังผู้บริโภค

สล่าเจนนวลสุภาแกะไม้ตามลายที่วาดไว้ก่อน

การแกะสลักช้างลอยตัว

  1. เลือกไม้ที่แข็งแรงทนทาน แล้วตัดส่วนที่ไม่ต้องการออกให้เป็นไม้สี่เหลี่ยม
  2. วาดแบบตัวช้างลงไปทั้งสี่ด้าน
  3. ถากหรือตัดเนื้อไม้ส่วนที่ไม่ต้องการออก
  4. ลงรายละเอียด แกะลาย
  5. ทำสีหรือขัดมัน

    แกะสลักไม้บ้านกิ่วแลน้อย

    ใช้สิ่วฉากใหญ่สะกัดเนื้อไม้ที่ไม่ต้องการออกเพื่อขึ้นเป็นรูปช้างลอยตัว

ด้วยงานแกะสลักไม้ของบ้านกิ่วแลน้อยมีหลากหลายขนาด ที่บ้านกิ่วแลน้อยจึงมีการใช้ไม้อย่างคุ้มค่า จึงได้เห็นทั้งช้างขนาดใหญ่ราวๆ ตึกสองชั้น และช้างขนาดเล็กมากๆ ขนาด 1 เซนติเมตรที่มีลวดลายละเอียดลออ ที่โด่งดังและเป็นที่ต้องการของตลาด

แกะสลักไม้บ้านกิ่วแลน้อย

งานลอยตัวรูปช้างขนาดต่างๆ

 

 


RELATED POST

Your email address will not be published.

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.