บ้านหลุก

สล่าลุ่มน้ำจาง
บ้านหลุก ตำบลนาครัว อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง

ลุ่มแม่น้ำจางเป็น 1 ใน 7 ลุ่มน้ำสาขาของแม่น้ำวัง ซึ่งเกิดจากเทือกเขาผีปันน้ำ จากอำเภอพาน จังหวัดเชียงราย แล้วไปบรรจบแม่น้ำปิงที่อำเภอปากวัง บ้านแม่ขอน อำเภอบ้านตาก จังหวัดตากลุ่มน้ำจางแต่ก่อนเป็นพื้นที่อุดมสมบูรณ์ด้วยป่าไม้ จนมีนิทานพื้นบ้านเกี่ยวกับนามเมืองกล่าวว่า มีชาวบ้านที่อาศัยแถบลุ่มน้ำจางไปช่วยกันล่าเสือตัวหนึ่ง ตามเสือไปจนทันที่บ้านป่าตัน เมื่อยิงเสือตายจึงได้ชำแหละเนื้อ “แบ่งคัว” ซึ่งหมายถึงเนื้อเสือกันในพื้นที่ๆ เรียกว่าบ้านนาครัว ในปัจจุบัน ชาวบ้านแบ่งเสือโดยการให้หมู่บ้านแรกที่พบเสือได้หัวเสือไป จึงเรียกหมู่บ้านนั้นว่าบ้านหัวเสือ บ้านต่อไปได้ชิ้นเนื้อเพียงชิ้นเล็กๆ จึงเรียกหมู่บ้านนั้นว่าบ้านก้อม ส่วนจุดที่ตามไปจนพบเสือ ก็เรียกว่าบ้านสบเสือ ชาวบ้านสามคนของหมู่บ้านหนึ่งได้ไปช่วยจับเสือ เลยได้ส่วนแบ่งเป็นขามาสามขา เรียกบ้านนั้นว่าบ้านสามขา

หนึ่งในชุมชนเก่าแก่ลุ่มน้ำจางคือบ้านนาครัว เป็นพื้นที่ที่มีคนมาอาศัยอยู่มากจึงได้ยกฐานะเป็นตำบลนาครัว ซึ่งก็มีเรื่องเล่าของที่มาชื่อหมู่บ้านว่า เดิมทีหมู่บ้านนี้แห้งแล้งจนไม่สามารถทำการเกษตรได้ ชาวบ้านจึงมีอาชีพนอกเหนือจากการทำนาคือการ “สานคัว” ซึ่งหมายถึงข้าวของเครื่องใช้ต่างๆ เช่น กระด้ง ข้อง สุ่ม ไซ เมื่อขายได้มากพอก็เอาของที่ทำได้ไปขายแลกข้าว เพราะไม่ได้ปลูกข้าวเองแต่ขายงานฝีมือ “ขายคัว” คนบ้านอื่นๆ จึงเรียกหมู่บ้านนี้ว่า บ้านนาคัว แล้วจึงเปลี่ยนเป็น นาครัว ในภายหลังเมื่อประกาศเป็นหมู่บ้านอย่างเป็นทางการ เมื่อบ้านนาครัวได้ยกฐานะเป็นตำบล ก็แบ่งการปกครองแบ่งออกเป็น 9 หมู่บ้าน หมู่บ้านที่มีฝีมือเชิงช่างในการแกะสลักไม้ที่มีการรวมตัวช่างแกะสลักได้ถึง 40 กลุ่ม นับตั้งแต่ปี พ.ศ. 2535 จาก 3 หมู่บ้าน คือ บ้านหลุกหมู่ที่ 6 บ้านหลุกแพะ หมู่ที่ 11 และ บ้านหลุกใต้ หมู่ที่ 12

ความเป็นมาของบ้านหลุก

ชื่อ “บ้านหลุก” นั้นเกิดจากภูมิปัญญาของคนในหมู่บ้านในการแก้ปัญหาการชลประทานเพื่อทำการเกษตร เพราะมีพื้นที่การเกษตรหลายแห่ง อาทิ นาใหม่ นาขี้เหล็ก นายาง นาหลุก ทว่าภูมิประเทศของหมู่บ้านนั้นอยู่บนที่สูง ชาวบ้านจึงคิดหาทางนำน้ำจากลุ่มน้ำจางมาใช้ โดยสร้าง “หลุก” หรือ ระหัดวิดน้ำขึ้นมาเพื่อใช้ในการเกษตร จึงเรียกว่า บ้านหลุก มาจนปัจจุบัน จากการพูดคุยกับ พ่อจันทร์ จอมเอ้ย มัคทายกและคนเก่าแก่ประจำหมู่บ้าน และครอบครัวของท่านยังเป็นคนก่อตั้งตลาดชุมชนบ้านหลุก ท่านได้เล่าว่า แต่เดิมพื้นที่บ้านหลุกนั้นเป็นป่าไม้ร่มรื่น มีดินอุดมสมบูรณ์ดี นับตั้งแต่ท่านจำความได้ก็เห็นว่ามีคนพื้นที่อาศัยเป็นชุมชนอยู่ก่อนแล้ว จึงมีชาวเมืองน่านจำนวนมากยกครัวมาอาศัย และก่อร่างสร้างตัวอยู่ที่นี่ แต่เดิมเป็นหมู่บ้านเดียว คือ บ้านนาครัว เมื่อมีคนมาอยู่มากขึ้นจึงจำเป็นต้องแยกเป็นหมู่บ้าน แต่ยังคงใช้โรงเรียนวัดร่วมกัน โดยวัดนี้มีมาอยู่ก่อนแล้ว สร้างมาได้ 300 กว่าปี ต่อมามีท่านพระครูธรรมจริยคุณมาบูรณะซ่อมแซมวัด ในส่วนของการแกะไม้สลักเป็นอาชีพนั้นเป็นอาชีพที่เข้ามาภายหลัง เมื่อก่อนชาวบ้านมีอาชีพทำการเกษตรเพียงอย่างเดียว

หลุกที่บ้านหลุก

หลุกจำลองที่ข่วงหลุก

 

 


RELATED POST

Your email address will not be published.

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website.